Czy firma może wcześniej spłacić pożyczkę i ile to kosztuje?

Kodeks cywilny zawiera ogólną regułę: jeżeli termin spełnienia świadczenia został oznaczony w umowie, w razie wątpliwości poczytuje się go za zastrzeżony na korzyść dłużnika. Oznaczałoby to, że firma może oddać pieniądze przed terminem. Przy pożyczce oprocentowanej termin służy jednak także pożyczkodawcy, bo od jego długości zależy jego wynagrodzenie. Dlatego w praktyce o możliwości i warunkach wcześniejszej spłaty przesądza umowa – i powinna to robić wprost.

Przepisy, które w kredycie konsumenckim gwarantują obniżenie całkowitego kosztu przy wcześniejszej spłacie, nie dotyczą finansowania udzielanego przedsiębiorcom. Firma musi sama zadbać o odpowiednie zapisy.

Opłata za wcześniejszą spłatę

Jednorazowa opłata liczona najczęściej jako procent spłacanej przed terminem kwoty. Bywa stała przez cały okres albo maleje z upływem czasu, np. wyższa w pierwszych miesiącach, zerowa w ostatnich.

Minimalny okres odsetkowy

Zapis, zgodnie z którym pożyczkodawcy należą się odsetki za określony minimalny czas, nawet jeśli kapitał wróci wcześniej. Dla finansującego to gwarancja minimalnego zwrotu z transakcji, dla firmy – koszt, który nie maleje mimo szybkiej spłaty.

Bezzwrotne opłaty jednorazowe

Prowizja przygotowawcza, wycena, koszty notarialne i sądowe zostały poniesione na starcie i zwykle nie wracają. Im szybciej firma spłaci dług, tym większy jest ich udział w koszcie liczonym w skali roku – szerzej o tym w artykule o prowizji przygotowawczej.

Przykład pokazuje, że pytanie „czy wcześniejsza spłata się opłaca” zwykle ma odpowiedź twierdzącą, jeśli patrzeć na kwotę. Inaczej wygląda rachunek w skali roku: za 4 miesiące korzystania z pieniędzy firma płaci relatywnie więcej niż przy pełnym okresie. Jak to przeliczyć, opisujemy w artykule jak policzyć całkowity koszt finansowania.

Kiedy spłata przed terminem nie jest najlepszym ruchem

Oszczędność na odsetkach trzeba zestawić z tym, co firma traci, oddając gotówkę wcześniej. Jeżeli po spłacie zostanie bez rezerwy płynności, a za kilka tygodni będzie musiała szukać nowego finansowania, rachunek może się odwrócić. Bezpieczniej spłacać wcześniej z nadwyżki, która nie jest potrzebna do bieżącej działalności, albo z wpływu, który definitywnie zamyka finansowany projekt.

Umowa powinna też odpowiadać na pytania praktyczne, które pojawiają się dopiero w momencie spłaty:

• Spłata częściowa – czy jest dopuszczalna, w jakiej minimalnej kwocie i czy zmniejsza raty, czy skraca okres.
• Wypowiedzenie lub zawiadomienie – z jakim wyprzedzeniem trzeba poinformować pożyczkodawcę o zamiarze spłaty.
• Kolejność zaliczania wpłat – najpierw koszty i odsetki, potem kapitał, chyba że umowa stanowi inaczej.
• Zwolnienie zabezpieczeń – w jakim terminie finansujący wyda zgodę na wykreślenie hipoteki, zwróci weksel i zwolni pozostałe zabezpieczenia oraz czy pobiera za to opłatę.

• Zamiast minimalnego okresu odsetkowego – malejącą opłatę za wcześniejszą spłatę.
• Brak opłaty, jeśli spłata następuje ze źródła wskazanego w umowie, np. z kredytu bankowego lub ze sprzedaży zabezpieczonej nieruchomości.
• Możliwość spłat częściowych bez opłat, np. z wpływów ze sprzedaży kolejnych lokali.
• Krótki termin na wydanie zgody na wykreślenie hipoteki po spłacie.

Jeżeli wcześniejsza spłata jest głównym scenariuszem, a nie tylko możliwością, lepiej od razu ustalić krótszy okres z prawem do przedłużenia. Zasady takiego przedłużenia omawiamy w artykule o przedłużeniu terminu spłaty.

Wszystkie te zapisy trzeba uzgodnić przed podpisaniem umowy. Po wypłacie środków pożyczkodawca nie ma powodu rezygnować z opłat, na które firma już się zgodziła, a prośba o zmianę wymaga aneksu i zwykle wiąże się z dodatkowym kosztem.