Jak policzyć całkowity koszt finansowania?

Odsetki są wynagrodzeniem za korzystanie z kapitału: nalicza się je od kwoty zadłużenia za każdy dzień, tydzień czy miesiąc. Koszt całkowity jest pojęciem szerszym. Obejmuje odsetki, ale też wszystko, co firma musi zapłacić, żeby pieniądze w ogóle dostać i móc je oddać na swoich warunkach: prowizje, wycenę zabezpieczenia, obsługę prawną, koszty notarialne i sądowe, podatek od czynności cywilnoprawnych, jeżeli występuje, oraz opłaty za zmianę planu.

W kredycie konsumenckim tę rolę pełni RRSO – wskaźnik, który kredytodawca musi podać na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim. W finansowaniu firm takiego obowiązku co do zasady nie ma, dlatego przedsiębiorca powinien przeprowadzić podobny rachunek samodzielnie.

1. Spisz wszystkie przepływy z datami

Zrób prostą tabelę: data, kwota, kierunek (wpływ albo wypływ). Wpływem jest wypłata pożyczki lub kolejnych transz. Wypływami są odsetki, raty kapitału, prowizje, opłaty i koszty zapłacone podmiotom trzecim – rzeczoznawcy, notariuszowi, sądowi, prawnikowi. Liczy się moment płatności, bo złotówka zapłacona na starcie kosztuje więcej niż ta sama złotówka zapłacona po roku.

2. Ustal kwotę netto

Kwota netto to pieniądze, którymi firma realnie dysponuje: kwota pożyczki minus prowizja potrącona z wypłaty i minus koszty, które trzeba ponieść przed uruchomieniem środków. To ona, a nie kwota z umowy, jest podstawą do porównań.

3. Zsumuj koszty w realnym okresie

Dodaj odsetki za cały przewidywany czas korzystania z kapitału i wszystkie opłaty. Jeżeli plan zakłada spłatę przed terminem, uwzględnij minimalny okres odsetkowy lub opłatę za wcześniejszą spłatę.

4. Przelicz na skalę roczną

Najprostszy wzór: koszt całkowity podzielony przez kwotę netto, pomnożony przez 365 i podzielony przez liczbę dni finansowania. Wynik pozwala porównać pożyczkę na pół roku z pożyczką na dwa lata.

5. Przy wielu płatnościach użyj IRR

Gdy odsetki i raty płyną co miesiąc, dokładniejszy jest wewnętrzny wskaźnik zwrotu (IRR) – stopa, przy której zdyskontowane wpływy równają się wypływom. W popularnych arkuszach kalkulacyjnych liczy go funkcja XIRR, która przyjmuje kwoty i daty z tabeli z kroku pierwszego – także nieregularne.

Gdyby ta sama prowizja i te same koszty dotyczyły pożyczki na dwa lata, ich wpływ w skali roku byłby czterokrotnie mniejszy. Dlatego przy krótkim finansowaniu opłaty jednorazowe ważą najwięcej. Jak rozpisać taki koszt w kilku scenariuszach spłaty, pokazujemy na przykładzie w artykule ile kosztuje private debt.

• Liczenie od kwoty brutto. Jeśli prowizja jest potrącana, firma płaci odsetki także od pieniędzy, których nigdy nie dostała.
• Pomijanie kosztów po stronie firmy. Wycena, notariusz, sąd i własny prawnik nie trafiają do finansującego, ale są kosztem tej transakcji.
• Liczenie tylko scenariusza bazowego. Warto powtórzyć rachunek dla spłaty wcześniejszej i opóźnionej o kilka miesięcy.
• Mylenie stawki miesięcznej z roczną. 1% miesięcznie to 12% rocznie przy naliczaniu prostym, a więcej, jeśli niezapłacone odsetki są doliczane do kapitału.
• Ignorowanie zmiennej stopy. Gdy oprocentowanie zależy od wskaźnika rynkowego, policz wariant z jego wzrostem.

Jedna liczba w skali roku pozwala uczciwie porównać oferty, ale nie zastępuje oceny całej umowy. Tańsza oferta może wymagać szerszych zabezpieczeń, ostrzejszych kowenantów albo przewidywać kosztowne przedłużenie. Dlatego po policzeniu kosztu warto zestawić go z korzyścią z transakcji i z ryzykiem, jakie niesie umowa – o tym piszemy w artykule jak ocenić koszt finansowania.

Tabelę przepływów z kroku pierwszego warto zachować. Przyda się przy planowaniu płynności, bo pokazuje, w których miesiącach firma musi mieć gotówkę na odsetki i opłaty, a także przy rozmowie z zarządem lub wspólnikami, którzy będą pytać nie o stawkę, ale o łączną kwotę i jej uzasadnienie.