Finansowanie firmy z niestandardową sytuacją

Niestandardowość nie oznacza problemu. Najczęściej chodzi o cechy firmy, które nie pasują do szablonu, według którego bank ocenia tysiące podobnych wniosków:

• Młoda spółka lub spółka celowa – powołana do konkretnego projektu, bez własnej historii finansowej, ale z doświadczonymi wspólnikami lub silną grupą za plecami. Banki zwykle wymagają określonego minimalnego stażu, którego taka spółka z definicji nie ma.
• Zdarzenie jednorazowe w wynikach – odpis, przeszacowanie, nadzwyczajna strata lub zysk, który zniekształca wskaźniki za dany rok. Więcej: strata i ujemny kapitał własny a finansowanie.
• Złożona struktura grupy – majątek w jednej spółce, przychody w drugiej, finansowanie potrzebne w trzeciej.
• Nietypowy model przychodów – sezonowość, rozliczenia projektowe, przychody w walutach obcych.
• Zabezpieczenie spoza firmy – nieruchomość wspólnika lub członka rodziny, a nie samej spółki.

Indywidualna analiza działa tylko wtedy, gdy finansujący dostaje materiał, który pozwala mu zrozumieć firmę. W praktyce najlepiej sprawdza się krótki opis przygotowany przez zarząd, odpowiadający na pytania, które analityk i tak zada:

• co w liczbach jest nietypowe i z czego wynika – z jednym zdaniem wyjaśnienia na każdą istotną pozycję,
• jak wyglądałyby wyniki po wyłączeniu zdarzeń jednorazowych, wraz z dokumentami, które to potwierdzają,
• jakie są powiązania między spółkami w grupie – kto jest właścicielem majątku, kto generuje przychody, kto będzie stroną umowy,
• skąd przyjdą środki na spłatę i co się stanie, jeśli główne źródło zawiedzie.

Taki opis nie zastępuje dokumentów finansowych, ale porządkuje je. Finansujący, który od początku rozumie kontekst, szybciej przechodzi do oceny ryzyka, zamiast tracić czas na wyjaśnianie rozbieżności. Dobrze, jeśli opis przygotowuje osoba, która zna zarówno finanse, jak i operacje firmy – dyrektor finansowy lub właściciel – bo to ona będzie później odpowiadać na pytania uzupełniające. Więcej: jak przygotować opis projektu do wniosku.

Indywidualna ocena działa w obie strony. Pozwala docenić firmę, którą scoring niesłusznie odrzuca, ale też wychwycić sytuacje, w których nietypowość jest tylko innym słowem na problem. Finansujący będzie ostrożny, gdy:

• zdarzenia nazywane "jednorazowymi" powtarzają się w kolejnych latach,
• struktura grupy utrudnia ustalenie, kto faktycznie kontroluje majątek i przepływy pieniędzy,
• wyjaśnienia nie znajdują potwierdzenia w dokumentach albo zmieniają się w trakcie rozmów,
• spłata zależy od jednego, niepewnego zdarzenia, a zabezpieczenie nie pokrywa ryzyka, gdyby ono nie nastąpiło.

Firma, która sama wskazuje słabe punkty i pokazuje, jak są zabezpieczone, buduje znacznie większe zaufanie niż ta, która przedstawia wyłącznie mocne strony. Rzetelnie opisane ryzyko można zabezpieczyć lub uwzględnić w strukturze finansowania – ryzyko ukryte zwykle kończy rozmowę, gdy tylko wyjdzie na jaw.

Gdy majątek i działalność są rozdzielone między kilka podmiotów, finansowanie często wymaga zaangażowania kilku z nich: hipoteki ustanowionej przez spółkę z grupy, poręczenia spółki operacyjnej lub właściciela, zastawu na udziałach. Każde takie zabezpieczenie wymaga zgód właściwych organów i – przy majątku osób trzecich – zgody właściciela. Warto to sprawdzić z wyprzedzeniem, bo brak jednej uchwały potrafi opóźnić wypłatę bardziej niż cała analiza. Zasady korzystania z majątku spoza firmy opisuje strona o pożyczce pod nieruchomość osoby trzeciej.