Konsolidacja zobowiązań firmowych

Zakres konsolidacji zależy od tego, co firma chce osiągnąć, i od rodzaju poszczególnych umów. W praktyce najczęściej łączy się:

• Kredyty i pożyczki – obrotowe, inwestycyjne, pożyczki od innych finansujących. To najprostsza część, bo spłata kończy umowę.
• Leasingi – możliwa jest spłata przed terminem, ale zwykle oznacza to rozliczenie z leasingodawcą i wykup przedmiotu. Warto sprawdzić koszty i to, czy wykup jest w ogóle korzystny.
• Zobowiązania handlowe – zaległe faktury wobec dostawców, często z możliwością negocjacji kwoty lub terminu przy jednorazowej spłacie.
• Zobowiązania publicznoprawne – zaległości podatkowe lub składkowe, których uregulowanie porządkuje sytuację firmy wobec urzędów.

Nie każde zobowiązanie warto włączać. Długi kredyt na dobrych warunkach, regularnie spłacany, może pozostać poza konsolidacją, jeśli jego spłata nie poprawia struktury, a generuje dodatkowe koszty.

Konsolidacja to operacja na kilku umowach jednocześnie, więc wymaga dobrej organizacji:

• inwentaryzacja zobowiązań: kwoty do spłaty na konkretny dzień, prowizje za wcześniejszą spłatę, ustanowione zabezpieczenia,
• ustalenie, które zobowiązania wchodzą do konsolidacji i w jakiej kolejności zostaną spłacone,
• przygotowanie zabezpieczenia nowego finansowania, często na nieruchomości, która dziś zabezpiecza jeden ze spłacanych kredytów,
• wypłata środków bezpośrednio do dotychczasowych wierzycieli i uzyskanie od nich zgód na wykreślenie hipotek lub zwolnienie zastawów (zob. wypłata pożyczki bezpośrednio wierzycielom).

Ostatni krok jest kluczowy: konsolidacja jest zakończona dopiero wtedy, gdy stare zabezpieczenia zostały zwolnione, a nie w momencie przelewu. Dobrze jest wyznaczyć jedną osobę po stronie firmy, która koordynuje kontakt ze wszystkimi wierzycielami, zbiera zaświadczenia o saldach i pilnuje, aby wszystkie spłaty i zgody zostały zrealizowane w uzgodnionej kolejności. Więcej: wykreślenie hipoteki po spłacie.

Przy kilku umowach jedno opóźnienie może uruchomić reakcję łańcuchową: wiele umów kredytowych i leasingowych zawiera klauzule pozwalające wierzycielowi wypowiedzieć umowę, gdy firma ma problem z innym zobowiązaniem. Jedna umowa to jeden wierzyciel, z którym można rozmawiać, jeden termin do pilnowania i jasny obraz zadłużenia.

Konsolidacja pozwala też zwykle obniżyć miesięczne obciążenie przez wydłużenie okresu spłaty. Trzeba jednak pamiętać, że dłuższy okres oznacza zwykle wyższy łączny koszt odsetek, a finansowanie spoza banku bywa droższe od średniego kosztu dotychczasowych umów. Konsolidacja ma sens, gdy zysk z przewidywalności i ograniczenia ryzyka jest wart tej różnicy – a żeby to ocenić, trzeba policzyć całkowity koszt finansowania obu wariantów, a nie porównywać samych rat. Szerzej o rachunku opłacalności: kiedy refinansowanie zobowiązań się opłaca.

Połączenie zobowiązań porządkuje ich obsługę, ale nie zmienia ich sumy. Jeśli firma zadłużała się, bo przychody nie pokrywały kosztów, po konsolidacji ta sama różnica pojawi się ponownie – tyle że obok nowego, większego zobowiązania. Przed decyzją warto więc odpowiedzieć na trzy pytania:

• czy nowa, jedna rata zmieści się w przepływach firmy także w słabszych miesiącach,
• czy przyczyna narastania zobowiązań została usunięta, a nie tylko odsunięta w czasie,
• czy po konsolidacji firma będzie miała dostęp do kapitału obrotowego, czy całe zabezpieczenie zostanie wykorzystane na spłatę starych długów.

Jeśli odpowiedź na którekolwiek z tych pytań jest negatywna, właściwszym kierunkiem może być restrukturyzacja, w której konsolidacja jest tylko jednym z elementów. Uczciwa odpowiedź na te pytania przed podpisaniem umowy chroni firmę przed sytuacją, w której po kilku miesiącach od konsolidacji znowu pojawiają się nowe, rozproszone zaległości.