Finansowanie dla rolnictwa i agrobiznesu

W rolnictwie koszty ponosi się na początku cyklu, a przychód przychodzi po zbiorach, sprzedaży zwierząt czy rozliczeniu z zakładem przetwórczym. Ten rytm nie pasuje do równych rat miesięcznych, a do tego dochodzą inwestycje, które zwracają się przez wiele sezonów.

• Nakłady przed sezonem – nasiona, nawozy, środki ochrony roślin, pasze, paliwo.
• Pomost do sprzedaży plonów – przechowanie zbiorów do momentu lepszej ceny zamiast sprzedaży tuż po żniwach.
• Zakup gruntu – powiększenie areału, często z krótkim czasem na decyzję, gdy sąsiednia ziemia trafia na rynek.
• Infrastruktura – budynki inwentarskie, magazyny, chłodnie, suszarnie, instalacje odnawialnych źródeł energii.
• Przetwórstwo i sprzedaż – własna linia przetwórcza, pakowanie, sprzedaż bezpośrednia.

Rolnik często staje też przed okazją, która nie czeka: ziemia sąsiada wystawiona na sprzedaż, możliwość odkupienia maszyn czy stada od gospodarstwa kończącego działalność. Bank potrzebuje czasu na analizę, a sprzedający oczekuje szybkiej decyzji – wtedy finansowanie pozabankowe może posłużyć jako pomost do czasu uzyskania kredytu.

Gospodarstwa mają zwykle wartościowy majątek: grunty orne, łąki, siedlisko, budynki gospodarcze. Grunt rolny jest jednak szczególnym zabezpieczeniem – obrót ziemią rolną podlega w Polsce ograniczeniom, które zawężają krąg potencjalnych nabywców. Dla finansującego oznacza to mniej płynne zabezpieczenie niż porównywalna nieruchomość nierolnicza, co wpływa na ocenę i warunki. Na wycenę gruntu wpływają też m.in. jakość gleby, dostęp do drogi i kształt działek.

Dlatego chętnie łączy się różne składniki majątku: grunty z działkami o przeznaczeniu budowlanym, nieruchomości siedliskowe, obiekty magazynowe czy nieruchomości poza gospodarstwem. W firmach agrobiznesu – przetwórniach, firmach skupowych, dostawcach środków produkcji – zabezpieczeniem są najczęściej zakłady i magazyny.

• Pogoda – susza, przymrozki czy nawalne deszcze potrafią obniżyć plon całego sezonu.
• Ceny skupu – zmienność cen płodów rolnych i żywca, na które pojedyncze gospodarstwo nie ma wpływu.
• Choroby roślin i zwierząt – w hodowli ognisko choroby może zatrzymać produkcję i sprzedaż.
• Koszty nakładów – ceny nawozów, pasz i energii zmieniają opłacalność produkcji.
• Zależność od wsparcia publicznego – część przychodu stanowią płatności, których zasady mogą się zmieniać.

Gospodarstwo, które ogranicza te ryzyka – ubezpiecza uprawy, ma zróżnicowaną produkcję, zawiera umowy z odbiorcami z wyprzedzeniem i przechowuje plony we własnych magazynach – jest oceniane wyraźnie lepiej niż takie, którego wynik zależy od jednej uprawy i ceny w dniu żniw.

Finansujący chce zrozumieć skalę i stabilność produkcji: strukturę upraw lub hodowli, plony i wyniki z kilku ostatnich sezonów, a nie tylko z jednego roku. Duże znaczenie mają umowy kontraktacyjne z zakładami przetwórczymi czy grupami producenckimi, bo przesądzają o zbycie i cenie z wyprzedzeniem. Ocenia także ubezpieczenia upraw i zwierząt, stan prawny gruntów – w tym grunty dzierżawione i współwłasność rodzinną – oraz kompetencje i plan następcy w gospodarstwach rodzinnych. Dobrze, jeśli rolnik potrafi pokazać, w których miesiącach wpływają pieniądze, bo na tej podstawie układa się harmonogram spłaty.