Private debt a kredyt bankowy
Jedna konkretna decyzja przeliczona na dwa sposoby: firma ma sześć tygodni na zapłatę za halę, a bank potrzebuje więcej czasu. Rachunek pokazuje, ile kosztuje szybkość i kiedy warto za nią zapłacić.
Krótka odpowiedź
Kredyt bankowy jest co do zasady tańszy, ale jego dostępność zależy od polityki kredytowej i terminu decyzji banku. Private debt kosztuje więcej, za to może zostać uruchomiony wtedy, gdy kredytu jeszcze nie ma – dlatego najczęściej opłaca się jako krótki pomost, gdy wartość okazji przekracza dodatkowy koszt, a refinansowanie w banku jest realne.
Przypadek: hala do kupienia w sześć tygodni
Spółka produkcyjna od lat wynajmuje magazyn obok swojego zakładu. Właściciel sąsiedniej hali proponuje jej sprzedaż za 1 000 000 zł, ale stawia warunek: zapłata w ciągu sześciu tygodni, w przeciwnym razie obiekt trafi do innego kupującego. Spółka ma dobre wyniki i stały bank, więc naturalnym pierwszym krokiem jest wniosek o kredyt inwestycyjny. Bank zapowiada jednak, że pełna procedura – wycena, analiza, komitet kredytowy, umowa i wpis zabezpieczenia – zajmie więcej czasu, niż daje sprzedający.
Zarząd ma więc do wyboru dwie drogi:
- Droga A – tylko kredyt bankowy. Próba wynegocjowania dłuższego terminu ze sprzedającym i czekanie na decyzję banku. Ryzyko: hala zostanie sprzedana komuś innemu.
- Droga B – pomost private debt, potem kredyt. Zakup sfinansowany pożyczką od finansującego spoza banku, zabezpieczoną hipoteką, a po kilku miesiącach spłata tej pożyczki kredytem bankowym.
Warto pamiętać o różnicy prawnej. Kredyt jest umową uregulowaną w Prawie bankowym i co do zasady udzielają go banki. Private debt ma zwykle postać pożyczki z Kodeksu cywilnego, którą może udzielić także fundusz czy inny wyspecjalizowany podmiot – stąd inna procedura i inny sposób oceny ryzyka.
Podstawa prawna
- Art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (umowa kredytu).
- Art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (umowa pożyczki).
Rachunek obu dróg w pierwszym roku
Aby porównać koszt, trzeba policzyć ten sam okres dla obu wariantów. Poniżej pierwszy rok od zakupu: w drodze A cały rok finansuje bank, w drodze B pierwsze pół roku finansuje private debt, a drugie pół roku – kredyt, który go spłacił.
Przykład ilustracyjny
Założenia: kwota 1 000 000 zł; kredyt bankowy oprocentowany 9% rocznie z prowizją 1%; private debt oprocentowany 13% rocznie z prowizją 2%, spłacony jednorazowo po 6 miesiącach z kredytu. Odsetki liczone od pełnej kwoty, bez kosztów wyceny i ustanowienia zabezpieczeń.
| Pozycja | A: tylko kredyt | B: pomost + kredyt |
|---|---|---|
| Odsetki private debt (6 miesięcy) | 0 zł | 65 000 zł |
| Prowizja private debt | 0 zł | 20 000 zł |
| Odsetki kredytu | 90 000 zł | 45 000 zł |
| Prowizja kredytu | 10 000 zł | 10 000 zł |
| Koszt w pierwszym roku | 100 000 zł | 140 000 zł |
Różnica wynosi 40 000 zł – to cena czasu. Jeżeli hala kupiona teraz pozwala zrezygnować z najmu magazynu albo jest sprzedawana poniżej ceny, za którą spółka kupiłaby podobny obiekt za rok, a ta korzyść jest wyraźnie wyższa niż 40 000 zł, droga B ma ekonomiczny sens.
Liczby przyjęte wyłącznie do obliczeń – to nie jest oferta ani typowe warunki.
Czego nie widać w tabeli kosztów
Sama różnica w odsetkach nie przesądza o wyborze. Przy porównaniu z bankiem trzeba ocenić jeszcze trzy wymiary:
- Zabezpieczenie. W drodze B hipotekę ustanawia się dwa razy: najpierw na rzecz pożyczkodawcy, potem na rzecz banku. To dodatkowe koszty notarialne i sądowe oraz czas na wykreślenie pierwszego wpisu.
- Czas. Private debt ocenia jedną transakcję: zabezpieczenie, cel i źródło spłaty. Tempo zależy jednak od kompletności dokumentów i stanu księgi wieczystej – bez nich także ta droga się wydłuży.
- Elastyczność. Pożyczka pomostowa zwykle przewiduje spłatę jednorazową, co dobrze pasuje do planu refinansowania. Kredyt inwestycyjny ma raty od początku i kowenanty, czyli warunki finansowe, których firma musi przestrzegać przez cały okres.
Uwaga
Pomost ma sens tylko wtedy, gdy bank realnie sfinansuje zakup później. Jeżeli kredyt nie zostanie udzielony, spółka zostaje z droższym długiem i krótkim terminem spłaty. Przed podpisaniem umowy pożyczki warto uzyskać od banku przynajmniej wstępną ocenę lub promesę oraz mieć plan awaryjny, np. możliwość przedłużenia pożyczki.
Szersze zestawienie cech obu źródeł, niezależne od tego przypadku, zawiera porównanie private debt vs kredyt bankowy. Z czego te różnice wynikają, wyjaśniają cztery różnice między private debt a kredytem bankowym, a gdy decyzja jest dopiero przed firmą, pomaga drzewo decyzyjne: kiedy bank, a kiedy private debt.
Zestawienie kryteriów w tym przypadku
Tabela pokazuje, która droga wygrywa w poszczególnych kryteriach przy zakupie hali z krótkim terminem zapłaty.
| Kryterium | Co oznacza w tym przypadku | Przewaga |
|---|---|---|
| Koszt odsetek i prowizji | Różnica 40 000 zł w pierwszym roku | kredyt |
| Dostępność w terminie | Pieniądze potrzebne w ciągu sześciu tygodni | private debt |
| Koszty zabezpieczeń | Jedna hipoteka zamiast dwóch kolejnych | kredyt |
| Struktura spłaty | Spłata jednorazowa z kredytu | private debt |
| Horyzont finansowania | Nieruchomość spłacana przez wiele lat | kredyt |
| Ryzyko planu | Zależność od późniejszej decyzji banku | kredyt |
Kredyt wygrywa w większej liczbie kryteriów, ale tylko jedno z nich jest w tej sytuacji rozstrzygające: dostępność w terminie. Jeżeli sprzedający nie przesunie daty, droga A w praktyce nie istnieje i porównanie sprowadza się do pytania, czy hala jest warta dodatkowych 40 000 zł.
Kiedy łączyć private debt z kredytem bankowym
Opisany przypadek to najprostsza forma połączenia: private debt kupuje czas, kredyt zapewnia tani pieniądz na lata. Podobna logika działa w innych sytuacjach:
- gdy bank finansuje główną część inwestycji, ale nie obejmuje wkładu własnego lub kosztów dodatkowych,
- gdy firma po słabszym roku nie spełnia dziś kryteriów banku, ale ma plan, by spełnić je po kolejnym zamkniętym roku obrotowym,
- gdy zabezpieczenie wymaga uporządkowania (np. zmiany w księdze wieczystej), zanim bank je zaakceptuje.
W każdym z tych wariantów trzeba z góry ustalić kolejność zabezpieczeń i sposób, w jaki kredyt spłaci pożyczkę. Warto też porównać łączny koszt w złotych, a nie same stawki – metoda opisana w artykule jak ocenić koszt finansowania. Gdy plan pomostu jest gotowy, można sprawdzić, jak wygląda finansowanie do czasu kredytu bankowego.
Pytania i odpowiedzi
-
Czy warto zapłacić więcej za private debt, skoro bank da kredyt?
Tylko wtedy, gdy bank da kredyt za późno albo na warunkach niepasujących do projektu. Decyzję ułatwia porównanie dodatkowego kosztu w złotych z wartością, którą firma straciłaby, czekając.
-
Czym różni się kredyt od pożyczki w sensie prawnym?
Kredyt jest umową z Prawa bankowego, zawieraną co do zasady z bankiem, na określony cel. Pożyczka to umowa z Kodeksu cywilnego – pożyczkodawcą może być także podmiot spoza sektora bankowego, a strony mają więcej swobody w ułożeniu warunków.
-
Co się stanie, jeśli bank ostatecznie odmówi refinansowania pomostu?
Pożyczka nadal musi zostać spłacona w terminie. Firma szuka wtedy innego banku, negocjuje przedłużenie z pożyczkodawcą albo spłaca dług ze sprzedaży aktywa. Dlatego plan awaryjny trzeba mieć przed podpisaniem umowy.
-
Czy odmowa kredytu przekreśla szanse na private debt?
Nie. Finansujący spoza banku ocenia zabezpieczenie i realne źródło spłaty, a nie tylko wskaźniki z polityki kredytowej banku. Ważne jest jednak wyjaśnienie, dlaczego bank odmówił.
Sprawdź, czy private debt pasuje do Twojej firmy
Wstępna kwalifikacja jest bezpłatna i niezobowiązująca. Odpowiadamy następnego dnia roboczego.