Jak rozpoznać nieuczciwą ofertę pożyczki?

Pojedynczy sygnał nie musi przesądzać o oszustwie, ale dwa lub trzy naraz to powód, by przerwać rozmowy i wszystko sprawdzić.

Pieniądze i koszty

• opłata „za analizę”, „ubezpieczenie”, „rezerwację środków” lub „weryfikację” płatna przed podpisaniem umowy i przed wypłatą,
• wpłata na rachunek osoby prywatnej albo inny niż rachunek podmiotu, który ma udzielić pożyczki,
• brak informacji o pełnym koszcie – podane jest tylko oprocentowanie albo tylko rata,
• obietnica finansowania „bez weryfikacji” i „dla każdego”, niezależnie od zabezpieczenia i źródła spłaty.

Sposób prowadzenia rozmów

• presja czasu: „oferta ważna do jutra”, „notariusz jest dostępny tylko dziś”,
• odmowa przekazania projektu umowy przed spotkaniem u notariusza lub zniechęcanie do konsultacji z prawnikiem,
• notariusz wskazany i umówiony wyłącznie przez drugą stronę, bez możliwości zmiany,
• komunikacja tylko przez komunikator lub prywatny telefon, bez adresu siedziby i danych rejestrowych.

Zabezpieczenie

• przeniesienie własności mieszkania lub domu na pożyczkodawcę zamiast hipoteki – szczególnie gdy chodzi o nieruchomość osoby prywatnej, np. rodzica właściciela firmy,
• umowa sprzedaży nieruchomości z prawem odkupu przedstawiona jako „formalność” lub „zwykłe zabezpieczenie”,
• wartość zabezpieczenia wielokrotnie wyższa od kwoty pożyczki bez zapisu o rozliczeniu nadwyżki,
• weksel in blanco bez deklaracji wekslowej określającej, jak i do jakiej kwoty można go wypełnić.

Przy hipotece właściciel zachowuje własność, a wierzyciel w razie braku spłaty musi przejść przez egzekucję komorniczą, w której z ceny nieruchomości spłaca się dług, a nadwyżka wraca do dłużnika. Przy przewłaszczeniu na zabezpieczenie lub sprzedaży z prawem odkupu własność przechodzi na pożyczkodawcę od razu, w dniu podpisania aktu. Jeśli umowa nie zawiera starannie opisanych zasad zwrotu i rozliczenia wartości, jedno opóźnienie może oznaczać utratę całej nieruchomości, a nie tylko zwrot długu. Szerzej konstrukcję tę opisujemy w artykule o przewłaszczeniu na zabezpieczenie.

Rejestry są publiczne i bezpłatne. Sprawdź co najmniej:

• KRS lub CEIDG – czy podmiot istnieje, kto go reprezentuje, od kiedy działa, czy nie jest w likwidacji lub upadłości. Dane z rejestru porównaj z danymi w umowie i na stronie internetowej.
• Rejestry KNF – w zależności od rodzaju działalności m.in. rejestr instytucji pożyczkowych i rejestr pośredników kredytu hipotecznego, a także lista ostrzeżeń publicznych.
• Wykaz podatników VAT („biała lista”) – czy rachunek, na który masz cokolwiek wpłacić, należy do tego podmiotu.
• Księga wieczysta – przy zabezpieczeniu na nieruchomości sprawdź, czy dane w projekcie aktu zgadzają się z treścią księgi.

Zapytaj też wprost, kto będzie stroną umowy, z jakich środków pochodzi pożyczka i kto przygotowuje dokumenty. Rzetelny podmiot odpowie konkretnie i poda dane, które da się zweryfikować. Wymijające odpowiedzi, zmieniające się nazwy spółek albo prośba o podpisanie dokumentów „in blanco” powinny zakończyć rozmowę.

Sam wpis w rejestrze nie dowodzi uczciwości, ale jego brak, rozbieżne dane albo świeżo założona spółka bez historii to sygnał, by zachować szczególną ostrożność.

Uczciwy finansujący przedstawia warunki na piśmie, zanim poprosi o podpis, i nie pobiera opłat przed zawarciem umowy bez jasnej podstawy. Pozwala przeczytać projekt umowy i aktu z wyprzedzeniem, akceptuje udział prawnika po stronie firmy i wyjaśnia, co się stanie w razie opóźnienia. Zabezpieczenie dobiera do kwoty i ryzyka, a decyzję opiera na zabezpieczeniu i realnym źródle spłaty jednocześnie. Jeśli finansujący w ogóle nie pyta, z czego firma odda pieniądze, a interesuje go wyłącznie wartość mieszkania, to sam ten fakt mówi wiele o jego modelu biznesowym.

Jeżeli wpłaciłeś już opłatę lub podpisałeś dokumenty i podejrzewasz oszustwo, zachowaj całą korespondencję i potwierdzenia przelewów, skontaktuj się z prawnikiem i rozważ zawiadomienie organów ścigania.