Jak wygląda term sheet?

Pełna dokumentacja finansowania – umowa, akty notarialne, weksle, umowy zabezpieczeń – jest kosztowna i czasochłonna. Term sheet (nazywany też listem intencyjnym lub wstępną ofertą warunków) pozwala obu stronom sprawdzić, czy zgadzają się co do zasad, zanim zaczną ponosić te koszty. Dla finansującego to także sposób, by uzyskać od firmy deklarację i rozpocząć pogłębioną analizę, tzw. due diligence.

Dla firmy term sheet jest najlepszym momentem, by zobaczyć całość warunków na jednej kartce, policzyć koszt i zgłosić uwagi. Późniejsza umowa będzie rozwinięciem tego dokumentu, a nie nowym otwarciem negocjacji.

Term sheet a promesa i decyzja kredytowa

Term sheet nie jest odpowiednikiem bankowej decyzji kredytowej ani promesy. Decyzja zapada zwykle po analizie, a term sheet ją poprzedza i opisuje warunki, na jakich finansujący jest gotów kontynuować. Jeżeli firma potrzebuje dokumentu potwierdzającego finansowanie wobec kontrahenta, np. sprzedającego grunt, powinna zapytać, jaki dokument i na którym etapie finansujący może wystawić.

Parametry finansowe

• kwota, waluta i sposób wypłaty – jednorazowo lub w transzach,
• cel finansowania,
• okres, harmonogram spłaty kapitału i odsetek,
• oprocentowanie i sposób jego naliczania,
• prowizje i opłaty – z wysokością lub sposobem obliczenia,
• zasady wcześniejszej spłaty i przedłużenia.

Zabezpieczenia

Rodzaj zabezpieczeń (hipoteka, weksel, poręczenie, zastaw, oświadczenie o poddaniu się egzekucji), przedmiot zabezpieczenia, a przy hipotece – jej miejsce w księdze wieczystej i suma. Jeżeli nieruchomość należy do osoby trzeciej, term sheet powinien to wskazywać.

Warunki wypłaty i zobowiązania

• warunki, które muszą zostać spełnione przed uruchomieniem środków,
• podstawowe kowenanty – informacyjne, finansowe, ograniczenia działań,
• główne przypadki naruszenia umowy.

Postanowienia proceduralne

• termin ważności oferty i orientacyjny harmonogram do wypłaty,
• zasady ponoszenia kosztów wyceny i analizy prawnej,
• poufność i ewentualna wyłączność,
• zastrzeżenie, że finansowanie zależy od wyniku analizy i zgody organów finansującego.

Większość term sheetów zastrzega, że nie stanowią zobowiązania do udzielenia finansowania. Nie oznacza to, że cały dokument jest bez znaczenia prawnego. Często od chwili podpisu wiążą postanowienia dotyczące:

• kosztów – np. obowiązek zwrotu kosztów wyceny i prawników finansującego, nawet jeśli firma zrezygnuje,
• opłat wstępnych – płatnych przy podpisaniu, często bezzwrotnych,
• wyłączności – zakazu prowadzenia rozmów z innymi finansującymi przez określony czas,
• poufności – informacji o warunkach i o drugiej stronie.

Strony powinny też prowadzić rozmowy w dobrej wierze. Kodeks cywilny przewiduje odpowiedzialność za szkodę strony, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, np. bez zamiaru zawarcia umowy. Jeżeli natomiast dokument zawiera wszystkie istotne postanowienia przyszłej umowy i wyraźnie zobowiązuje do jej zawarcia, może zostać uznany za umowę przedwstępną – dlatego jego charakter powinien być opisany wprost.

• Kompletność opłat. Jeżeli dokument wymienia tylko oprocentowanie i prowizję, zapytaj o pozostałe koszty: przedłużenie, wcześniejszą spłatę, aneksy, wykreślenie zabezpieczeń. Wszystko, czego nie ma w term sheecie, łatwiej później dopisać na niekorzyść firmy.
• Ogólne sformułowania. Zapis „inne zabezpieczenia wymagane przez finansującego” albo „standardowe kowenanty” otwiera pole do rozszerzeń w umowie. Lepiej doprecyzować je od razu.
• Warunki wypłaty. Sprawdź, czy są realne w czasie, który firma ma do dyspozycji.
• Koszty przy braku transakcji. Ustal, co firma płaci, jeśli finansowanie nie dojdzie do skutku – i z czyjej przyczyny.
• Wyłączność. Jeśli finansujący jej oczekuje, okres powinien być krótki i odpowiadać harmonogramowi do wypłaty.

Na podstawie term sheetu warto od razu policzyć koszt całkowity w kilku scenariuszach spłaty i ocenić go względem korzyści z transakcji. Uwagi najlepiej zgłosić razem, na piśmie – o tym, jak to zrobić skutecznie, piszemy w artykule jak negocjować warunki finansowania.

Po zaakceptowaniu term sheetu finansujący przechodzi do szczegółowej analizy: zleca wycenę, bada stan prawny zabezpieczeń, weryfikuje dokumenty firmy. Jeżeli wyniki potwierdzają założenia, powstaje projekt umowy i dokumentów zabezpieczeń. Gdy analiza ujawni nowe ryzyka, warunki mogą się zmienić – finansujący powinien wtedy wyjaśnić, z jakiego powodu. Ostatnim etapem jest spełnienie warunków wypłaty i uruchomienie środków.

Firma może przyspieszyć ten etap, przygotowując wcześniej dokumenty, o które finansujący na pewno poprosi, i wskazując osobę odpowiedzialną za kontakt. Dobrze opisany term sheet z jasnymi warunkami wypłaty to zwykle najkrótsza droga do pieniędzy.

Warto też zachować kopię zaakceptowanej wersji term sheetu wraz z korespondencją. Jeżeli projekt umowy odbiega od uzgodnień, będzie to podstawowy punkt odniesienia w rozmowie z finansującym i z własnym prawnikiem, który oceni, czy zmiany wynikają z analizy, czy są próbą rozszerzenia warunków.