Warunki zawieszające w umowie finansowania – co to jest?

Finansujący podejmuje decyzję na podstawie określonego stanu faktycznego: zabezpieczenie ma być ustanowione, zgody uzyskane, a dotychczasowy dług spłacony. Warunki zawieszające zapewniają, że pieniądze zostaną wypłacone dopiero wtedy, gdy ten stan rzeczywiście istnieje. Dla firmy są natomiast gwarancją, że po ich spełnieniu finansujący nie może odmówić wypłaty z dowolnej przyczyny.

W rozumieniu Kodeksu cywilnego warunek to zastrzeżenie, które uzależnia powstanie skutku czynności prawnej od zdarzenia przyszłego i niepewnego. W umowach finansowania zapisy nazywane warunkami zawieszającymi często mają szerszy, umowny charakter – określają, co musi się wydarzyć przed wypłatą, kto za to odpowiada i do kiedy. Ich dokładne skutki prawne zależą od brzmienia konkretnej umowy, dlatego przy wątpliwościach warto skonsultować je z prawnikiem.

Lista warunków pojawia się zwykle już w term sheecie, w skróconej formie, a w umowie zostaje rozpisana na konkretne dokumenty. Porównanie obu list to dobry sposób, by wychwycić warunki dopisane na późnym etapie.

Dokumenty korporacyjne

• aktualny odpis z KRS i umowa spółki,
• uchwały wspólników lub zgody rady nadzorczej, jeśli są wymagane,
• pełnomocnictwa osób podpisujących dokumenty.

Zabezpieczenia

• akt notarialny ustanowienia hipoteki i złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej,
• weksel in blanco z deklaracją wekslową, poręczenia,
• oświadczenie o poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego,
• polisa ubezpieczenia nieruchomości z cesją praw na rzecz finansującego.

Sytuacja firmy i transakcji

• zaświadczenia z urzędu skarbowego i ZUS lub dowód uregulowania zaległości,
• zgoda banku, jeżeli wymaga jej istniejąca umowa kredytowa,
• zaświadczenie dotychczasowego wierzyciela o saldzie do spłaty i jego zobowiązanie do wydania zgody na wykreślenie hipoteki,
• zapłata prowizji lub innych opłat przewidzianych w umowie.

Każdy z tych dokumentów ma swój czas przygotowania i często zależy od innej osoby. Jeżeli nieruchomość należy do osoby trzeciej, jej udział w aktach notarialnych także staje się warunkiem. Szerzej o oświadczeniu notarialnym piszemy w artykule o oświadczeniu o poddaniu się egzekucji.

Przy refinansowaniu warunkiem wypłaty bywa to, że część środków trafi bezpośrednio do dotychczasowych wierzycieli, a firma otrzyma tylko nadwyżkę. Finansujący ma wtedy pewność, że wcześniejsze obciążenie zostanie usunięte, a jego hipoteka przejdzie na lepsze miejsce.

Umowa zwykle wskazuje datę, do której warunki muszą zostać spełnione. Jeżeli to się nie uda, finansujący może odstąpić od umowy lub ją wypowiedzieć bez wypłaty, a firma nadal może być zobowiązana do pokrycia kosztów już poniesionych, na przykład wyceny czy opłat notarialnych. Zapis o tym terminie trzeba czytać razem z harmonogramem: czy rzeczywiście da się w nim zebrać wszystkie zgody i dokumenty.

Obok warunków zawieszających umowy zawierają też zobowiązania do wykonania po wypłacie, nazywane czasem warunkami następczymi. Typowym przykładem jest przedstawienie odpisu księgi wieczystej z dokonanym wpisem hipoteki albo dowodu wykreślenia starej hipoteki w określonym terminie. Niedotrzymanie takiego zobowiązania nie cofa wypłaty, ale bywa przypadkiem naruszenia umowy, który pozwala finansującemu żądać wcześniejszej spłaty.

• Uzgodnij listę na etapie term sheetu – późniejsze dopisywanie warunków to częste źródło opóźnień.
• Przypisz każdemu warunkowi odpowiedzialnego i termin – po stronie firmy, finansującego i osób trzecich.
• Sprawdź, czy warunki są obiektywne – opisane dokumentem lub zdarzeniem, a nie oceną jednej strony.
• Zapytaj o możliwość odstąpienia od warunku – finansujący może zrezygnować z niektórych warunków lub przenieść je na okres po wypłacie.
• Zadbaj o realny termin graniczny – uwzględniający terminy zgromadzeń wspólników, notariusza i dotychczasowego wierzyciela.

Pełną kolejność kroków od podpisania do wpływu środków opisuje artykuł o tym, jak wygląda uruchomienie finansowania, a pozostałe ważne zapisy omawiamy przy kluczowych klauzulach umowy pożyczki.