Komornik zajął konto firmowe – co zrobić, żeby odzyskać płynność?
Poradnik kryzysowy dla przedsiębiorców, którym bank zablokował środki na rachunku firmowym w związku z egzekucją: co sprawdzić w pierwszej kolejności, jakie są możliwości prawne i jak może pomóc spłata lub refinansowanie długu.
Krótka odpowiedź
Zajęcie rachunku obejmuje środki obecne na koncie i wpływy, które pojawią się później, aż do wysokości egzekwowanego długu z kosztami. Najpierw ustal, kto i na jakiej podstawie prowadzi egzekucję, zabezpiecz wypłatę bieżących wynagrodzeń, a potem wybierz drogę: sprawdzenie prawidłowości egzekucji, ugodę z wierzycielem albo spłatę – także z finansowania zabezpieczonego nieruchomością, wypłaconego bezpośrednio wierzycielowi lub do komornika.
Krok 1: ustal, kto prowadzi egzekucję i o jaką kwotę
Bank informuje o zajęciu, ale szczegóły są w dokumentach od organu egzekucyjnego. Zanim cokolwiek zrobisz, zbierz:
- organ egzekucyjny – komornik sądowy (egzekucja na podstawie wyroku, nakazu zapłaty, aktu notarialnego z klauzulą wykonalności) albo organ administracyjny, np. ZUS lub naczelnik urzędu skarbowego. Od tego zależą przepisy i środki obrony,
- sygnaturę sprawy i wierzyciela,
- tytuł wykonawczy – z jakiego orzeczenia lub dokumentu wynika dług,
- pełną kwotę – należność główną, odsetki i koszty egzekucji na konkretny dzień,
- inne zajęcia – czy egzekucja obejmuje też wierzytelności od kontrahentów, ruchomości lub nieruchomości.
Zajęcie rachunku jest skuteczne z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje także kwoty wpłacone później. Przekierowanie płatności od klientów na inne konto, by ominąć zajęcie, to zły pomysł – o tym niżej.
Krok 2: zabezpiecz wynagrodzenia i sprawdź, co jest wolne od zajęcia
W egzekucji sądowej zakaz wypłat z zajętego rachunku nie dotyczy bieżących wypłat na wynagrodzenia pracowników wraz z podatkami i składkami, do wysokości określonej w przepisie i powiązanej z przeciętnym wynagrodzeniem. Wypłata wymaga jednak zezwolenia komornika – trzeba mu przedstawić listę płac lub inny wiarygodny dowód. Dotyczy to wynagrodzeń bieżących, a nie zaległych. W egzekucji administracyjnej obowiązują podobne, choć nie identyczne zasady, dlatego warto zapytać o nie organ prowadzący sprawę.
Kwota wolna od zajęcia, o której często się słyszy, dotyczy rachunków osób fizycznych określonego rodzaju (m.in. oszczędnościowo-rozliczeniowych). Na rachunku spółki taka ochrona nie przysługuje. W przypadku przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność kwestia jest sporna: przeważa pogląd, że rachunek prowadzony na potrzeby działalności gospodarczej nie korzysta z kwoty wolnej, ale spotyka się też stanowisko, że skoro posiadaczem rachunku jest osoba fizyczna, ochrona może mieć zastosowanie, a praktyka banków bywa różna. Nie warto zakładać ochrony z góry – lepiej sprawdzić rodzaj rachunku w umowie z bankiem i w razie wątpliwości skonsultować sytuację z prawnikiem lub komornikiem prowadzącym sprawę.
Podstawa prawna
- art. 889 i art. 890 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego – zajęcie rachunku bankowego i jego zakres, w tym kwoty wpłacone po zajęciu,
- art. 890 § 2 i § 21 KPC – bieżące wypłaty na wynagrodzenia za zezwoleniem komornika,
- art. 54 ustawy – Prawo bankowe – kwota wolna od zajęcia na rachunkach osób fizycznych,
- art. 767 KPC – skarga na czynności komornika,
- art. 799 § 2 KPC – żądanie zawieszenia egzekucji z części majątku, gdy egzekucja z innej części oczywiście wystarcza,
- art. 840 KPC – powództwo przeciwegzekucyjne.
Krok 3: sprawdź, czy egzekucja jest prawidłowa
Nie każde zajęcie jest bezsporne. Przepisy dają dłużnikowi kilka narzędzi, każde do innej sytuacji:
- skarga na czynności komornika – gdy komornik naruszył przepisy postępowania; wnosi się ją w krótkim, tygodniowym terminie, za pośrednictwem komornika do sądu rejonowego,
- wniosek o zawieszenie egzekucji z części majątku – gdy egzekucja z innego składnika (np. nieruchomości lub konkretnej wierzytelności) oczywiście wystarczy do zaspokojenia wierzyciela,
- powództwo przeciwegzekucyjne – gdy dług został już spłacony, wygasł lub z innych przyczyn nie powinien być egzekwowany,
- w egzekucji administracyjnej – zarzuty i skargi przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z własnymi terminami.
Uwaga
Terminy na środki prawne są krótkie, a wybór właściwego zależy od okoliczności sprawy. Ogólne zasady nie zastąpią porady prawnika, który zapozna się z dokumentami – przy dużych kwotach warto skorzystać z niej od razu.
Krok 4: ugoda, spłata albo refinansowanie
Gdy dług jest bezsporny, najszybszą drogą do odblokowania konta jest porozumienie z wierzycielem albo spłata. Wierzyciel może złożyć wniosek o zawieszenie egzekucji lub z niej zrezygnować, jeśli dostanie wiarygodną propozycję – np. jednorazową spłatę części długu i harmonogram reszty.
Jeżeli firma ma nieruchomość, a problem wynika z chwilowego braku gotówki, a nie z trwale nierentownej działalności, rozwiązaniem może być pożyczka zabezpieczona hipoteką. Środki przeznaczone na spłatę przelewa się bezpośrednio wierzycielowi lub na rachunek komornika – nigdy na zajęty rachunek firmy, gdzie zostałyby przejęte w egzekucji.
Przykład ilustracyjny
Spółka ma zajęty rachunek w egzekucji długu wobec dostawcy. Ustala kwotę do spłaty na planowany dzień i potrzebny zapas na bieżącą działalność.
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Dług z odsetkami według komornika | 180 000 zł |
| Koszty egzekucji | 15 000 zł |
| Środki na bieżącą płynność po odblokowaniu konta | 100 000 zł |
| Koszty pożyczki i ustanowienia zabezpieczenia | 15 000 zł |
| Potrzebna kwota finansowania | 310 000 zł |
195 000 zł trafia bezpośrednio na rachunek komornika, reszta do spółki po uchyleniu zajęcia. Liczby przyjęte wyłącznie do obliczeń – to nie jest oferta ani typowe warunki.
Finansujący sprawdzi, czy egzekucji nie jest więcej i czy spłata rzeczywiście zamknie problem. Ofertę dla takich sytuacji opisuje finansowanie firmy z niestandardową sytuacją.
Czego nie robić
- Nie przenoś majątku i nie kieruj płatności na rachunki innych osób, by udaremnić egzekucję – może to być przestępstwem (art. 300 Kodeksu karnego).
- Nie spłacaj wybiórczo tylko części wierzycieli, gdy firma jest już niewypłacalna – takie działanie także może mieć skutki karne (art. 302 KK) i cywilne.
- Nie odkładaj decyzji: gdy zaległości dotyczą wielu wierzycieli, zarząd ma ustawowe obowiązki, a zwłoka zwiększa jego osobiste ryzyko. Opisuje je artykuł o odpowiedzialności zarządu za długi spółki, a alternatywy – artykuł o trybach postępowania restrukturyzacyjnego.
Pytania i odpowiedzi
-
Czy mogę otworzyć nowe konto firmowe po zajęciu?
Samo otwarcie rachunku nie jest zakazane, ale komornik może je ustalić i zająć. Prowadzenie płatności poza zajętym kontem w celu uniknięcia egzekucji naraża na odpowiedzialność, dlatego lepiej rozwiązać przyczynę zajęcia.
-
Jak szybko konto zostanie odblokowane po spłacie?
Po wpłacie całej kwoty z kosztami komornik kończy egzekucję i zawiadamia bank o uchyleniu zajęcia. Czas zależy od organu i obiegu dokumentów – warto poprosić o potwierdzenie i przekazanie zawiadomienia do banku.
-
Czy firma z zajętym kontem może dostać pożyczkę?
Bank zwykle odmówi, ale finansowanie zabezpieczone nieruchomością jest możliwe, jeśli pozwoli zamknąć egzekucję i firma ma z czego spłacić nowy dług. Wypłata jest wtedy kierowana bezpośrednio na spłatę.
-
Czy zajęcie konta przez ZUS działa tak samo jak przez komornika?
Skutek dla firmy jest podobny, ale ZUS i urząd skarbowy prowadzą egzekucję administracyjną według innej ustawy, z innymi środkami obrony i terminami. Ich zaległości omawia artykuł o finansowaniu firmy z zaległościami ZUS i US.
Sprawdź, czy private debt pasuje do Twojej firmy
Wstępna kwalifikacja jest bezpłatna i niezobowiązująca. Odpowiadamy następnego dnia roboczego.