Jak dobrać strukturę private debt do potrzeb firmy?

Zanim padnie pytanie o oprocentowanie, warto ustalić parametry, od których zależy cała konstrukcja umowy:

• Na co i na jak długo? Zakup aktywa, luka płynnościowa i etap inwestycji mają różne horyzonty. Okres finansowania powinien kończyć się wtedy, gdy cel zaczyna przynosić pieniądze.
• Z czego i kiedy nastąpi spłata? Regularne przepływy z działalności sprzyjają ratom. Jedno zdarzenie – sprzedaż, refinansowanie, płatność kontrahenta – sprzyja spłacie na końcu okresu.
• Co zabezpiecza dług i którzy wierzyciele są przed nim? Pierwsze miejsce na wolnej nieruchomości to inna sytuacja niż drugie miejsce za bankiem albo brak zabezpieczenia rzeczowego.

Sytuacje biznesowe, w których firmy zwykle zadają sobie te pytania, opisuje przegląd zastosowań private debt w firmach.

Pożyczka terminowa spłacana w ratach

Kwota wypłacana jednorazowo, spłacana według harmonogramu. Pasuje do firm, które mają stabilne wpływy i finansują inwestycję zwracającą się stopniowo, np. zakup maszyny czy modernizację zakładu.

Finansowanie pomostowe ze spłatą jednorazową

W trakcie okresu firma płaci tylko odsetki (albo nic, jeśli odsetki są doliczane do kapitału), a cały dług oddaje po wystąpieniu zdarzenia spłaty. Pasuje do sytuacji „do czasu” – kredytu, sprzedaży nieruchomości, wpływu należności.

Finansowanie w transzach

Finansujący przyznaje limit, a wypłaca go etapami po potwierdzeniu postępu prac. Firma płaci odsetki tylko od wykorzystanej części, a finansujący kontroluje, czy pieniądze idą na uzgodniony cel. Typowe dla budowy i przebudowy.

Dług podporządkowany

Spłacany dopiero po wierzycielu uprzywilejowanym, zwykle bankowym. Uzupełnia brakującą część kapitału, ale jest droższy, bo w razie problemów odzyskuje się go jako drugi. Więcej w artykule o finansowaniu mezzanine.

Obligacje w emisji niepublicznej

Spółka emituje obligacje, które obejmuje jeden lub kilku inwestorów na indywidualnie uzgodnionych warunkach. Ekonomicznie przypomina to pożyczkę, ale wymaga przygotowania warunków emisji i obsługi zgodnej z przepisami o obligacjach.

Harmonogram spłaty zmienia zarówno łączny koszt, jak i obciążenie miesięcznego budżetu. Spłata w ratach jest tańsza, bo kapitał maleje z każdym miesiącem, ale wymaga gotówki od pierwszego miesiąca. Spłata jednorazowa chroni płynność, lecz kosztuje więcej i koncentruje ryzyko w jednym dniu.

Wariant B ma sens tylko wtedy, gdy firma wie, skąd w ostatnim miesiącu weźmie ponad milion złotych. Wariant A – gdy bieżące przepływy pokryją ponad 90 000 zł miesięcznie bez ryzyka dla płynności. Możliwe są też rozwiązania pośrednie, np. niższe raty i większa płatność na końcu.

Elastyczność struktury ma swoją drugą stronę: finansujący potrzebuje narzędzi, które pozwolą mu kontrolować ryzyko. Firma powinna liczyć się z tym, że umowa obejmie:

• zabezpieczenia – hipotekę, zastaw, przelew wierzytelności, poręczenie wspólnika, weksel lub oświadczenie o poddaniu się egzekucji,
• obowiązki informacyjne – okresowe sprawozdania, informacje o nowych zobowiązaniach, sporach czy zmianach właścicielskich,
• zobowiązania finansowe i ograniczenia – np. zakaz dalszego zadłużania się lub wypłaty dywidendy bez zgody, utrzymanie określonych wskaźników,
• przypadki naruszenia – zdarzenia, które pozwalają finansującemu wypowiedzieć umowę lub podnieść koszt.

Finansujący dopasuje konstrukcję tylko do tego, co wie. Zapytanie, które ogranicza się do kwoty, prowadzi zwykle do standardowej propozycji. Lepiej od razu przekazać informacje, z których da się zbudować strukturę:

• cel w dwóch, trzech zdaniach i kwotę z krótkim uzasadnieniem, skąd się wzięła,
• datę, do której pieniądze są potrzebne, i datę, w której pojawi się źródło spłaty,
• proponowane zabezpieczenie wraz z numerem księgi wieczystej i informacją o istniejących obciążeniach,
• listę obecnych zobowiązań firmy z harmonogramami spłat,
• preferencję co do harmonogramu: raty, spłata na końcu czy rozwiązanie pośrednie.

Taki zestaw pozwala finansującemu szybko ocenić, czy transakcja mieści się w jego profilu, i od razu zaproponować formę, która pasuje do przepływów firmy, zamiast dopasowywać firmę do gotowego schematu.